Pinot Noir

Wat het is

Pinot Noir is de grootste druif van Champagne qua oppervlakte: ongeveer 38 procent van het totale areaal. Zwarte schil, helder sap. Bij voorzichtige persing geeft hij witte basiswijn die de tweede gisting ingaat als Blanc de Noirs of als blendcomponent. Bij schilweking of menging met stille Champagne-rode wijn maakt hij rosé.

Genetica

Pinot Noir is een van de oudste cultuurdruiven van Europa, met DNA-sporen die teruggaan tot de Romeinse tijd. Mutaties van Pinot Noir hebben geleid tot Pinot Blanc en Pinot Gris (parallel ontstaan, geen sequentiële mutatie zoals lang werd gedacht). Pinot Meunier is een gemuteerd familielid met haartjes op de schil.

Waar groeit hij

Twee bolwerken: de Montagne de Reims (rond 41 procent Pinot Noir-aandeel, met negen Grand Cru-dorpen) en de Côte des Bar in de Aube (83 tot 87 procent Pinot Noir, het hoogste aandeel in heel Champagne). In de Vallée de la Marne is hij minderheid, behalve in Aÿ Grand Cru waar 89 procent Pinot Noir staat. Krijt en kalksteen onder klei zijn de voorkeursbodems.

In Montagne de Reims gedraagt Pinot Noir zich anders dan in Côte des Bar. Montagne: zwaarder, mineraler, met meer body door dikkere klei-laag op het krijt. Aube: lichter, fruit-gedreven, met Kimmeridgiaanse mergel als basis (vergelijkbaar met Chablis).

Rijping en risico’s

In Champagne aangeduid als “Précoce” — vroege bot. Daardoor gevoelig voor voorjaarsvorst, met de aprilvorst-incidenten van 2017, 2021 en 2026 die in delen van de Côte des Bar tot 55 tot 65 procent verlies aan primaire bottels opleverden. Dunne schil betekent ook vatbaarheid voor botrytis bij vochtige zomers; coulure en millerandage komen voor in koele bloei-perioden.

In het glas

Jong: rode bes, aardbei, soms viooltje. Krachtig lichaam, lage tannine door zachte persing. Bij Bouzy (zuid): rijp rood fruit, brede mond, lichte kruidigheid. Bij Verzenay (noord): vertikaler, krijtiger, hogere zuurgraad. Bij Côte des Bar: aardbei, viooltje, lichte rokerige hint van Kimmeridgiaanse bodem.

Met rijping ontstaan toast, leer, gedroogd fruit, paddenstoel. Pinot Noir-gedreven Champagne kan vier decennia bewaren bij topproducenten (Egly-Ouriet, Roederer Cristal).

Rol in de blend

Drie gezichten. Als 100 procent Pinot Noir is het Blanc de Noirs (witte mousserende uit zwarte druiven). Als 80 tot 100 procent in een rosé d’assemblage of saignée draagt hij de kleur. Als blendcomponent geeft hij body, structuur en rijpingspotentieel.

Krug Grande Cuvée: ~45 procent Pinot Noir uit Verzenay, Aÿ, Ambonnay. Bollinger Special Cuvée: ~60 procent Pinot Noir, voornamelijk Aÿ. Cristal: 60 procent Pinot Noir uit historische percelen.

Beroemde cuvées

• Egly-Ouriet Vieillissement Prolongé: Ambonnay + Verzenay, langere autolyse
• Krug Clos d’Ambonnay: single-vineyard 100 procent Pinot Noir, 0,68 hectare
• Bollinger Vieilles Vignes Françaises: voor-phylloxera-stokken in Aÿ en Bouzy
• Cédric Bouchard Roses de Jeanne: single-vineyard Côte des Bar
• Vouette et Sorbée Saignée de Sorbée: rosé saignée uit Aube

Wanneer drinken

Jong (3-5 jaar): aperitief, gevogelte. Middelmatig (5-15 jaar): wild, eend, mature kaas. Oud (15-30 jaar): rijp gevogelte met truffel, paddenstoelgerechten.

Buiten Champagne

Pinot Noir is de iconische druif van Bourgondië (Côte d’Or, Côte de Beaune). Ook prominent in Oregon, Nieuw-Zeeland (Central Otago, Martinborough), Sonoma Coast, Duitse Rheinhessen (Spätburgunder). In stille rode wijn vraagt Pinot Noir veel meer rijpheid en uitstrekking dan in de mousserende variant.