Arbane

Wat het is

Arbane (ook Arbanne) is een van de zeven officieel toegestane druiven van Champagne, en een van de vier vrijwel verdwenen “vergeten” rassen. Minder dan een hectare bestond rond het jaar 2000. Vandaag is het ongeveer vijf hectare, het meeste in de Aube. Historisch eeuwenlang aanwezig, sinds 1938 verboden voor nieuwe aanplant, sinds 2000 weer toegestaan.

Genetica en herkomst

Arbane is genetisch verbonden met de Jura-druiven, maar de exacte afstamming is onzeker. DNA-onderzoek wijst op verwantschap met Savagnin, de moeder van Vin Jaune. Sommige ampelografen beschouwen Arbane als een eigen oude variëteit met onbekende ouders.

De naam komt waarschijnlijk van het Latijnse albanus (wit), via een verbastering in middeleeuws Frans.

Waar groeit het

Vrijwel uitsluitend in de Côte des Bar (Aube). Lucien Moutard van Champagne Moutard plantte in 1952 nieuwe Arbane-stokken uit eigen kwekerij en heeft daarmee de variëteit voor uitsterven behoed. Andere growers met Arbane-aanplant:

• Aubry (Montagne de Reims): vroege heropplanting in 2003
• Laherte Frères (Vallée de la Marne, in hun “Les 7”-perceel)
• Drappier (Aube, in de Quattuor-cuvée)
• Vouette et Sorbée (Aube)
• Mouzon-Leroux (Verzy): kleine experimentele aanplant

Vraagt kleiig-kalkachtige bodem en koel klimaat met lange groei-cyclus.

Rijping en risico’s

Late bot én late rijping (een combinatie die marginaliseerde). Lage opbrengsten — gemiddeld 30-40 procent onder Chardonnay. Vatbaar voor schimmelziekten. Precies die eigenschappen die het ras commercieel afserveerden.

Krijgt nu juist klimaat-mismatch in zijn voordeel: in warmere zomers behoudt Arbane zijn hoge zuurgraad terwijl Chardonnay en Pinot Noir die verliezen. Plus: doordat hij laat afrijpt, kan hij wachten tot de natuurlijke koeling van september-oktober, geeft langere autolyse-tijd.

In het glas

Hoge, snijdende zuurgraad — vergelijkbaar met Petit Meslier of zelfs hoger. Kruidig, soms harsachtig (denneboom, dragon, citroen, kamille). Lichte body, fijne floraliteit. Geen druif voor wie kracht zoekt; wel een druif voor wie spanning en lengte zoekt.

Bij rijping (10+ jaar) ontwikkelt zich een uniek karakter: gerookte hazelnoot, gedroogde kruiden, citroenschilthee. Niet zoals Chardonnay rijpt, maar in een eigen register.

Rol in de blend

Vrijwel altijd in kleine percentages in zogenaamde sept-cépages-cuvées (alle zeven Champagne-druiven samen), zoals Aubry’s Le Nombre d’Or en Laherte’s Les 7. Drappier’s Quattuor maakt het deel van een blend met Petit Meslier, Pinot Blanc en Chardonnay. Mono-cépage Arbane is een collector’s item: hooguit 1.000 flessen per jaar wereldwijd.

Wanneer drinken

Geen jonge consumptie. Arbane vraagt minimaal 5 jaar in fles om zijn plantige, hars-achtige karakter af te slijpen tot complexere noten. Bij 100-procent-cuvées 8-15 jaar bewaren.

Aan tafel: oesters met fijne zilte saus, sashimi, jakobsschelpen rauw, gerookte zalm zonder vetheid. De hoge zuurgraad vraagt om iets eveneens zilts.

Voor de drinker

Zeldzaam, prijzig (80-200 euro voor mono-cépage), maar de moeite voor wie de marges van Champagne wil verkennen. Drappier’s Quattuor is een toegankelijker entree-punt: blend met Arbane in 25 procent, Quattuor laat de druif niet wegglijden in een groter blend.